
اگر باشی یه شاه شاد پرگنج /یه سرباز پیاده ی پر رنج/اگر بختت سیاه یا که سفیداست / به پایان می رسد بازی شطرنج.
ئهگهر
شایگ به کهێف و دهوڵهمهن بی/ ئهگهر سهروازیکی کوێرهوهر بی/ ئهگهر تاڵهت
ڕهش یا چهرمو بێ / بازی شهترنج ڕووژی تواو ئهوێ.
ههڵگهڕانن:گهڕووسی
خەت لە ناو بنەماڵەی ئیمە میراتی بۆ
ئەژدادمان لە دەور خەلاف خەت کێشاین
کەمەر باوک گەورەم لە ژێر باری خەتێ فەقر چەمیایەو
باوکم لە خەت تاران-تەورێز بۆ
کە تەک خەت ریشە چەکمەیە گەی
ئاشق خەت چاو دایکم بۆ
وەختی هاتینە شار
زڵزڵەیش وەک گاز
وەک تەلیفۆن
خەتی لە خوار و بان ماڵمان خست
وەختی ئاشق بۆم
دامڵە خەت شاعری
ئایسەیش چەن ساڵە
خەتات خەت نەستەعلیقم
تەرجمە یا وەرگێڕ: فەردین شەریف نیا
بهر مالهگهدان کهمه وه نیسک
ئاو یاری بکهم وه خورهی فرمیسک
***
ئهچی بو کانی شان راسد خهبهر
کوزهگهد بولغار(چینی) ئاوهگهد شهکهر
***
قهورهگهم کهنن له ریهگی کانی
گهل گهل نازاران پا بننه بانی
قهورهگهم کهنن ئهلههگهی خهیلی
تهرمهگهم پیچین وه زولفی له یلی
***
بهرمال و پشت مال کهوشهگهم دری
چاوگهل ئهو کیچه ئاه له پام بری
***
ههزار دووسم بو وهک گلای داران
ئیسه بی دووسم ولیم له شاران
***
خوم بوم وه قوروان هل و ملهگهد
دهس ههل تهکانن بانی سهکووهگهد
ئیمه وه ختی ته ک مناڵمانا قسه ئه که ین وه ک فره کارگه ل تر، ته نیا خاست و ویستی خومان بوومان موهمه. به حه قی مناڵمان نایزانین که به زوان دایکی خوه ی قسه بژنه فێت و بفامێت. وه زوان دایکی فێکرهو کات. ههر له مناڵیهوه ، پێ ئهیژین که زوانهکهێ خوهت باش نییه. وه زوانی تر قسه که.نیشانهی پرسین و سواڵی گهوره، له زهێن و زهن مناڵهگه ئهنینه بان شناسه و هویهتی ئهو مناڵهوه. وختی گهوره یش ئهوێت چوون زوانی تری له باوک و دایکیگهو فێر بیوه که خویانیش فره وارد نیین، خراوتر لهو کهسه فارسی ئهیژێت وا زوانی فارسی له دهنگ و ڕهنگ (سهدا و سیما) فێڕ بیوه.
گه ڕووسی
ئهگهر وه تهک کهسی وه زووانی قسه کهین که حالی بێت، قسهگهی ئیوه ئهچێده ناو مهغزیا (مێشک). وهلی ئهگهر وه زووان دایکی تهکیا قسه کهین، قسهگهی ئیوه ئهنیشده دڵیهو.
ئیمشهو بێ نـــــازه جـــــام و پیاڵه م
ئیتر نهمـــــــاوه مهیی چهن ساڵهم
ساقی گیــان تێکه ئیمشهو شهراوێ
تهسکین به وه ئێش دهروون کهواوێ
ساقی گیـان بکه ڕه حمێ وه حـــــاڵم
بۆچه نــــازانی؟ بیــێکهس خه یاڵم؟
نازانی ساقـــی پهرێشان حــــاڵم؟
پهرێشان زوڵفی دیده غـــــهزاڵم؟
ئیمشهو ده روونم بوه خــــوڵه کهو
ههژار و تهنیــــا بێکهسم ئیمشهو
ساقی گیان! ساقی!!قوروان مهرامت
قوروان شهراو و پیــــــاڵه و جامت
ساقی گیان پڕ که جامهگهت یه کسه ر
بینووشم وه یــــــاد دوو چاوی دڵبهر
چون دڵبه ری من شـــــای دڵبهرانه
شای دیده مهسان چـــــــاو خۆمارانه
به گۆنا و زوڵف و دوو چــاو وگهردن
ئهسیرمی کردوه تـــــــا ڕۆژی مردن
میکائیل فه لاحی«خه یاڵ کوردستانی»
بۆچه غه مبـاره ئه و جفته چاوه
وادیاره گوڵم تویژ وهک خـهیاڵ
له دهس بای خهزان دڵت سوزیاوه
گرفتارم گرفتـــارم به چــــاو و زڵف خاوت مه کێشه تۆ
گوڵم سورمه له چـاوت ئه من نه مکرد دوو ماچی لێوی سوورت به بێ تـــــــاوان
ئه سیرم من له داوت میکائیل فه لاحی«خه یاڵ کوردستانی»
که سێ نـــــــــاپرسێ له دڵ زاری من
دڵ په رێشان بێ قـــــــــه راری من
له جه ور وجه فای گه ردوون چه پگه رد
هه ر خه م تێده خوار له رۆخساری من
له بـــــاخچه ی دڵم گــــه ڵا ڕێزانه
بوڵبوڵ نــــــاخوه نێ له گوڵزاری من
له داخ تۆ ئه ڕۆم بۆ کێف و بیــــــاوان
بۆچه بــــــارت کرد تۆ لـــه شاری من
له خوام گه ره که بیــــــــکا قسمه تم
ئه زیـــزی وه ک تــــۆ وه دڵداری من
قه د و بــــــاڵاگه ت فره شیــــرینه
یار نهو نهمـــام چاو خۆمـــــاری من
به بزهی لێوت تۆ خۆشحـــــاڵی که
دڵی ڕه ش پۆش و ئازیهت بـــاری من
فره بێ وه فــــای تویژ ئه ی خه یاڵ
بۆچی نـــــــا پرسی له دڵ زاری من
میکائیل فه لاحی«خه یاڵ کوردستانی»
"وه تونی کوچک"
عهشق مردهگه وا گول قهشنگ نیه
یا گول قهشنگ نیه بو ئهوهیک عهشق مردهگه؟
جی کامی تهک یهکا ئهوهز بیوه
نازانم.
نازانم قهناری مردهگه وا گورانی ...
یا
گورانی وا قهناری ...
بو ئهوهیک گورانی ناخادهمه بیر قهناری
وه ئهیه وا ئهژنهفم نازانم
قهناری ها دهیشت له گورانی، یا
گورانی ها دهیشت له قهناری
وهلی ئهزانم
- یانی ئهونیم وا ئهزانم
که ئیمه وه تونی کوچک
ئهچین بو کوچک بووین
...
"به سرعت سنگ"
عشق مرده که گل زیبا نیست/یا گل زیبا نیست که عشق مرده؟/جای کدام عوض شده با هم/ نمی دانم./ نمی دانم قناری مرده که آواز.../ یا / آواز که قناری .../ که آواز به یاد قناری نمی اندازدم/و این که می شنوم نمی دانم/ قناری بیرون از آواز است، یا / آواز بیرون از قناری/ اما می دانم/ - یعنی می بینم که می دانم/ که ما به سرعت سنگ/ به سمت سنگ شدن می رویم/... .
مهنووچر ئاتهشی
ههلگهران:حهسهن موحهمهدی
راس بچو و حاکم مهچو
دهس کار ئهکا، چاو زاتیئهچی
دیزه گلهو ئهوی دریای خوی پیا ئهکا
ئاو ئهوسی توو مهوسه
ئاوی وا ریژیا دی جهمهو ناوی
ئاو له دهسی ناریژی
ئاگر پوشکیل چای داخ ناکا
ئاسیاو وه نوو وه
ئارد ناو دریک
ئهری وه فیدای بالاد بوم ئهزیزم روژی چوار جاره
ئهری سوحوو نیمهرو ئهزیزم ئهسرو ئیواره
لای لای لای لای کهژولهی چاو کهژالم
ئهری وه فیدای مالهکهی ئهزیزم پای پر ئاود بوم
ئهری وه فیدای دو چاوی شهو بی خهود بوم
لای لای لای لای کهژولهی چاو کهژالم
ئهری امشهو چن شهوه ئهزیزم دور له یارانم
ئهری وهک باخچهی بی ئاو ئهزیزم تینگ بارانم
لای لای لای لای کهژولهی چاو کهژالم
*نقاشی: استاد هادی ضیاء الدینی
"بههار"
مناڵهگان، بههار!
گوڵهگان واز بوینه،
بهفرهگان ههڵسیانه
له بان سهوزهڵان
له سهر کێفهگان
مناڵهگان، بههار!
لهبان دارهگه
ئهخوهنی گوچکه به:
« پووسین بکهنه
که بهرێد کوا. »
خهوهرهو بو، خهوهر
مناڵهگان، بههار!
خهریکن ئهرون
خهریکن باڵ ئهورن
مووز له لانه
باوک له ماڵهو
گشتی له شون کار،
مناڵهگان، بههار!
بچه ها ، بها ر !/ گل ها و ا شدند / برف ها پا شدند/ از رو سبزه ها/ از روی کوهسار/ بچه ها، بهار! / داره رو درخت/ می خونه به گوش:« پوستین را بکن/ قبا را بپوش.»/ بیدار شو، بیدار/ بچه ها، بها ر !/ دارند می روند/دارند می پرند/ زنبور از لونه/ بابا از خونه/ همه پی کار/ بچه ها، بهار!
ههڵگهڕانهوه وه کوردی ناوچه قوروه: حهسهن موحهمهدی
چه شمه ک
شه و چاوی قه ڵه مه گه می کز کرد
قه ڵه می برده
لای ڕووشنایی چاوه کانت
ته مه شای کرد
چه شمه کیگی بوی نۊسی
وهختی قه ڵه مه گه م چه شمه کی
دا به ر چاویا
که لیمه ی خه فه ت و ژانی
گه وره تر کرد.
ته رجومه: که یوومه رس گه ڕووسی
ئهگهر وه تهک کهسی وه زووانی قسه کهین که حالی بێت، قسهگهی ئیوه ئهچێده ناو مهغزیا (مێشک). وهلی ئهگهر وه زووان دایکی تهکیا قسه کهین، قسهگهی ئیوه ئهنیشده دڵیهو
ئیمڕٶ له ی شاره ئیمڕٶ
هه وره که نیشکیک
به ر له وه بوارێت
له ڕابانیکی سه وزه وه خوه ی خسته خوار
ئاخ ئاسمانیانیش لێ به ست
هه وره که نیشکیگه له بان ڕابان
چاویانه پێه وه ی:
وه ک گوڵی هێروی چه رمو هاته به رچاو
له خواره وه هه ڵپوڕسقیا
بیه په ڕه ی ناسک ناو ڕێه و ژێر پا.
بهرگهردان:که یوومهرس گه ڕووسی
پل فرهاد آباد در 15 کیلومتری شمال غرب قروه و در روستای فرهاد آباد قرار گرفته است.از لحاظ معماری این پل دارای هشت دهانه است که چشمه وسط ، بزرگتر و نوع قوس های بکار رفته به طور عموم جناغی و مصالح بکار رفته در آن آجر است، تاریخ دقیق ساخت پل مشخص نیست اما با توجه به شیوه معماری بکار رفته در آن؛ به احتمال قوی پی آن از پل های دوران صفوی است.در دوران حکومت خسروخان اول مقارن حکومت زندیه، این پل مورد تعمیر و بازسازی قرار گرفت و در دوره حکومت قاجار نیز توسط فرهاد میرزا معتمد الدوله، عموی ناصر الدین شاه، حاکم وقت کردستان، مورد مرمت و بازسازی کامل قرار گرفت و به این دلیل به پل فرهاد آباد مشهور شد.امسال 300 میلیون ریال از اعتبارات شهرستانی در کمیته برنامه ریزی شهرستان برای تعمیر و مرمت پل فرهاد آباد تخصیص یافته است.همچنین امسال 100 میلیون ریال از محل موقوفات برای تعمیر پل فرهاد آباد اختصاص یافته است و در چند روز آینده کار اجرایی آن شروع می شود.پل بر اثر سیلاب های بهاری در سال 69 به طور کامل تخریب و ویران شد که توسط سازمان میراث فرهنگی، احیا و مرمت کامل پل انجام شد.در سال 1379 تحت شماره 2647 بعنوان اولین اثر تاریخی شهرستان در ردیف آثار ملی کشور به ثبت رسید و اکنون پل یکی از نقاط جذب گردشگر است.
چون سبوی تشنه...
از تهی سرشار، /جویبار لحظه ها جاریست./ چون سبوی تشنه کاندر خواب بیند آب، واندر آب بیند سنگ،/دوستان و دشمنان را می شناسم من./زندگی را دوست می دارم؛ مرگ را دشمن./ وای، امّا- با که باید گفت این؟- من دوستی دارم/ که به دشمن خواهم از او التجا بردن./ جویبار لحظه ها جاری.
ئهخهوان سالیس
ههلگهرانن:حهسهن موحهمهدی
ئیمشه و گشت چراگان کریانه وه
وه ئـــه و حه مکه چراوه، ماله گه م هه ر تاریکه
بووچه ناتیده و؟!
ئیمشه و گشت چراگان قوژیانه وه
وه ویشه و ماله گم هه ر رووشنه
ئاخر توو هاتیده سه و .